Male gaze คืออะไร? ส่งผลกระทบต่อผู้หญิงอย่างไร ไปดูกัน!

เคยสงสัยไหมว่าทำไมในหนังหลายๆเรื่องที่เราดู ตัวละครผู้หญิงมักจะแต่งตัวเซ็กซี่ หรือรวมไปถึงในสื่อต่างๆอย่างเช่น วงการเพลง k-pop ที่ส่วนมากผู้หญิงมักจะต้องแต่งตัวเซ็กซี่เสมอ? วันนี้เราจะพามารู้จักกับสายตาของผู้ชาย หรือ male gaze 👁️

ทุกคนเคยได้ยินคำว่า ‘gaze’ กันไหมคะ gaze คือ การจ้องมอง ลอร่า มอลวีย์ (Luara malvey) นักทฤษฎีทางภาพยนตร์และนักสตรีนิยมอ้างถึงอัตราส่วนของ ‘การจ้องมอง’ ไว้ว่า

ในสื่อภาพยนตร์ผู้หญิงมักจะถูกประดิษฐ์ให้สร้างความพึงพอใจแก่สายตาเพศชายซะส่วนใหญ่

ลอร่า มอลวีย์ (Luara malvey)

ทฤษฎีนี้ลอร่าคิดค้นขึ้นมาเพื่ออธิบายการที่ผู้หญิงโดนมองเป็น “วัตถุ” ในสื่อต่าง ๆ โดยเฉพาะในภาพยนตร์ ความรู้สึก นึกคิด และความต้องการทางเพศ(sexual drives) ของผู้หญิงนั้นสำคัญน้อยกว่าการที่ถูกจัดให้อยู่ในความต้องการของเพศชาย

Male gaze ไม่ว่าคนถ่ายจะเป็นหญิงหรือชายก็ตามแต่มันส่อให้เห็นความหื่นกระหายแบบเกือบจะคุกคามจนอึดอัดแทนที่จะวาบหวิวไปด้วย ตัวอย่าง คือลองเทียบฉากเซ็กส์ใน Blue is the Warmest Colour กับ Portrait of a Lady on Fire ก็ได้

Male gaze เป็นคำที่มีมาตั้งแต่ยุค 70s แล้ว แต่ปัจจุบันนี้พอมีผู้กำกับหญิง ตัดต่อหญิง โปรดิวเซอร์หญิงมากขึ้นมันเลยเทียบเห็นชัดขึ้นว่า ก่อนหน้านี้ผู้หญิงในหนัง(และ mv เกมส์ และอื่น ๆ ) ถูกถ่ายจากสายตา male het และเพิ่มความวาบหวิวโดยไม่จำเป็นมากแค่ไหน

ตัวอย่างชัดมาก ๆ คือ Transformers กับตัวละคร Mikaela Banes ของ Megan Fox คือ จริง ๆ แล้วเราคิดว่าเธอเป็นตัวละครที่น่าสนใจสุดในเรื่อง มี arc มีพัฒนาการ มีความหลัง มีบทพูดด้วยซ้ำว่า คนไม่มองว่าเธอเก่งงานช่างเครื่องเพราะมองแต่หุ่น แต่ทั้งหมดนั้นคนดูจำไม่ได้เพราะกล้อง(และผู้กำกับ)ถ่ายทอดออกมาให้ตัวละครนี้มีภาพจำที่เป็นผู้หญิงเซ็กซี่ หุ่นดี

การที่ผู้กำกับเป็นผู้หญิงก็ไม่ได้แปลว่ามันจะไม่ male gaze นะคะ ยกตัวอย่างเพลงด้านล่างนี้ ตัวโปรดิวเซอร์ที่กำกับ mv ก็เป็นผู้หญิงด้วย ลองแวะเข้าไปชมเอ็มวีกันดูค่ะ

จะเห็นได้ว่าใน mv มีหลายช็อตที่ซูมไปยังกระโปรง และ ต้นขา อยู่บ่อยครั้ง ซึ่งเราว่าน่าตกใจอยู่เหมือนกันที่โปรดิวเซอร์ mv นี้เป็นผู้หญิงเหมือนกันแต่กลับถ่ายทอดผลงานออกมาด้วย male gaze

ซึ่งเราไม่แปลกใจที่หลายคนจะไม่เข้าใจ male gaze เพราะเรื่องนี้ไม่ค่อยถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางสักเท่าไหร่นักในสังคม แล้วก็ขอเสริมว่าบางทีการที่ผู้หญิงเป็นคนถ่ายเองก็ไม่ได้แปลว่านั่นรอดพ้นจาก male gaze แล้ว 100% เนื่องจากเราและหลาย ๆ คนโตมากับสื่อที่นำเสนอผู้หญิงแบบนี้ ซึ่งมันทำให้เราชินกับเรื่องนี้มากค่ะ

สำหรับคนที่ยังไม่เข้าใจว่า male gaze คืออะไร มันทำงานยังไงและส่งผลอย่างไรบ้าง เราอยากให้ทุกคนไปดูคลิปนี้กันค่ะ เป็นคลิปที่รวมทุกความอึดอัดและกระอักกระอ่วนของไอดอลที่ต้องใส่ชุดเซ็กซี่ ๆ โดยสไตล์ลิสและบริษัทค่ะ

ต่อไปนี้จะเป็นตัวอย่างของการจ้องมองของเพศชายที่จำกัดการใช้ชีวิตของผู้หญิง

เงินค่ารถ ค่าแท็กซี่ที่เราจ่ายเพื่อที่จะได้กลับบ้านอย่างปลอดภัย ระหว่างที่ผู้ชายมีทางเลือกมากกว่า เช่น เดิน หรือ ขึ้นรถบัสเพราะพวกเขาไม่กลัวที่จะโดนทำร้ายหรือข่มขืน

บอกให้ผู้หญิงลงหลักปักฐาน เป็นแรงงานที่ไม่ได้ค่าจ้าง เช่น ทำงานบ้าน เลี้ยงลูก ดูแลสามี

สำหรับใครที่อ่านมาถึงตรงนี้แล้วก็หวังว่าจะเข้าใจใน male gaze และตระหนักถึงผลกระทบต่อผู้หญิงกันมากขึ้นนะคะ เราว่ามันไม่ควรมีใครถูกทำให้เป็นวัตถุทางเพศหรือถูกทำมาเพื่อให้ผู้ชายพึงพอใจแต่ผู้หญิงดูแล้วกระอักกระอ่วนใจน่ะค่ะ ฝากไว้ให้คิดนะคะทุกคน 💙

ที่มา: https://www.studiobinder.com/blog/what-is-the-male-gaze-definition/